Giáo án tiết: Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ sách ngữ văn 10 cánh diều. Được thiết kế theo công văn 5512, chi tiết, đầy đủ. Giáo án là bản word, có thể tải về và dễ dàng chỉnh sửa. Bộ giáo án có đầy đủ các bài trong học kì 1 + học kì 2 của ngữ văn 10 cánh diều. Kéo "PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN HỌC SINH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG" 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN I - MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Kiểu bài nghị luận về một hiện tượng đời sống đề cập và có liên quan tới nhiều phương Tác giả: ynghialagi.com Ngày đăng: 03/02/2022 Đánh giá: 4.27 (238 vote) Tóm tắt: · Kĩ năng làm bài nghị luận văn học đạt điểm cao · 1. Nghị luận về một tình huống trong tác phẩm, đoạn trích văn xuôi. a. Mở bài: Giới thiệu về tác Tiết 16 17 NGHỊ LUẬN VỀ MỘT Ý KIẾN BÀN VỀ VĂN HỌC I Mục tiêu cần đạt 1 Kiến thức Mục đích, yêu cầu của bài nghị luận về một ý kiến bàn về văn học Cách thức triển khai bài nghị lu. Phần I. Đề bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ Soạn Cách làm bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ trang 79 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2 Đọc các đề bài a. Các đề bài trên chia làm hai loại: + Đề có những từ ngữ chỉ rõ cách thức bài làm: Phân tích, cảm nhận Soạn Cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) gồm hướng dẫn trả lời các câu hỏi phần 1, 2, 3 sách giáo khoa ngữ văn lớp 9 tập 2 trang 63 và 68 được trình bày chi tiết, dễ hiểu dưới đây sẽ giúp các em nhanh chóng nắm bắt nội dung bài học tốt nhất. FHRv. Đối với nhiều bạn học sinh, môn Văn là môn học “khó nhằn” và khó được điểm cao. Hôm nay CCBook sẽ hướng dẫn các em cách làm bài văn nghị luận văn học lớp 11 để môn Văn không còn là “ác mộng” nữa nhé Contents1 Các tác phẩm trong chương trình văn lớp 112 Cách làm bài văn nghị luận văn học lớp 11 để đạt điểm số Đọc kỹ và tìm hiểu đề Xây dựng dàn ý và lên ý tưởng làm bài Triển khai làm bài thi Xây dựng mở bài Xây dựng thân bài Xây dựng kết bài Soát lỗi bài thi3 Tài liệu học tập giúp các em học sinh có cách làm bài văn nghị luận văn học lớp 11 để đạt điểm số cao Các tác phẩm trong chương trình văn lớp 11 Hai đứa trẻ Thạch Lam Chữ người tử tù Nguyễn Tuân Chí Phèo Nam Cao Từ ấy Tố Hữu Hạnh phúc của một tang gia Vũ Trọng Phụng Vội vàng Xuân Diệu Tràng Giang Huy Cận Đây thôn Vĩ Dạ Hàn Mặc Tử Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài Nguyễn Huy Tưởng Vào phủ Chúa Trịnh Lê Hữu Trác Tự tình II Hồ Xuân Hương Câu cá mùa thu Nguyễn Khuyến Thương vợ Trần Tế Xương Bài ca ngất ngưởng Nguyễn Công Trứ Bài ca ngắn đi trên bãi cát Cao Bá Quát Lẽ ghét thương – trích Truyện Lục Vân Tiên Nguyễn Đình Chiểu Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc Nguyễn Đình Chiểu Chiếu cầu hiền Ngô Thì Nhậm Xin lập khoa luật Nguyễn Trường Tộ Kỳ thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn năm 2018 Cách làm bài văn nghị luận văn học lớp 11 để đạt điểm số cao Đọc kỹ và tìm hiểu đề Đọc kỹ và phân tích đề là công việc đầu tiên và vô cùng quan trọng trong mỗi đề thi. Khi đọc đề cần chú ý các khái niệm, nghĩa đen cũng như nghĩa bóng của từng từ ngữ sau đó phân tích chính xác những yêu cầu cơ bản của đề. Xây dựng dàn ý và lên ý tưởng làm bài Sau khi tìm hiểu đề cần lập các ý lớn và luận điểm lớn cần trình bày trong bài một cách cụ thể và chi tiết. Đề bài có nhiều ý thì tương ứng với mỗi ý là một luận điểm. Để có cách làm bài văn nghị luận văn học lớp 11 để đạt điểm số cao khi xây dựng ý tưởng các em cần lập dàn ý thành 3 phần + Mở bài Giới thiệu luận đề. + Thân bài Triển khai nội dung theo hệ thống các ý lớn, ý nhỏ đã tìm. + Kết bài Tổng kết nội dung trình bày, liên hệ mở rộng, nâng cao vấn đề. Triển khai làm bài thi Khi viết bài thi nghị luận các phần trình bày câu cú phải đầy đủ, bắt đầu từ chỗ viết hoa lùi đầu dòng kết thúc chấm xuống dòng. Câu văn nghị luận được diễn đạt bằng ý tương đối hoàn chỉnh. Câu văn đầu tiên được thể hiện ý khái quát của cả đoạn, những câu sau sẽ có nhiệm vụ triển khai và làm rõ chủ đề một cách chi tiết nhất. Khi triểu khai bài nghị luận phải đảm bảo thành 3 phần Xây dựng mở bài Có thể dùng từ 1- 3 câu mở đoạn. Phần này phải có cái nhìn khái quát, tổng quát được nội dung mà đề thi yêu cầu, các em cần phải thể hiện được nội dung của bài thi đang cần khái quát và bàn đến vấn đề gì. Xây dựng thân bài Đưa ra các ý chí cần được triển khai trong bài. Sau mỗi ý chính đó tiến hành bình luận phù hợp, ngắn gọn và chính xác. Cuối cùng là rút ra những bài học nhận thức và hành động Xây dựng kết bài Tổng kết lại cả bài nghị luận có thể lấy dẫn chứng từ một câu danh ngôn hay một câu nói nổi tiếng nào đó, đưa ra bài học của bản thân…Đặc biệt trong bài thi nghị luận xã hội các em cần chú ý đến lối diễn đạt. Cách làm bài văn nghị luận văn học lớp 11 để đạt điểm số cao phải dùng lý luận sắc sảo, sinh động cuốn hút và khơi gợi nhiều cảm xúc cho người đọc. Phải có kỹ năng sử dụng hệ thống từ ngữ và khả năng kết hợp các phương tiện diễn đạt khác như Sử dụng các kiểu câu, dùng dấu câu, giọng điệu và các thao tác lập luận… vừa để làm sáng tỏ nội dung vừa gây được ấn tượng và thuyết phục. Xem thêm HƯỚNG DẪN CÁCH LÀM MỘT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI THI THPT QUỐC GIA Soát lỗi bài thi Đây là khâu cuối cùng và quan trọng trong mỗi bài thi. Trong quá trình làm bài mà chúng ta có những lỗi sai không đáng có về chính tả, vì vậy mà các em nên dành khoảng 5 phút thời gian cuối cùng để soát lỗi bài thi giúp bài thi hoàn hảo hơn về nội dung cũng như về câu chữ để có thể đạt được điểm số cao nhất. Các em muốn tìm hiểu thêm về cách làm bài văn nghị luận văn học lớp 11 để đạt điểm số cao có thể tham khảo cuốn sách Đột phá 8+ kì thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn do CCBook phát hành. Tài liệu học tập giúp các em học sinh có cách làm bài văn nghị luận văn học lớp 11 để đạt điểm số cao Cuốn sách Đột phá 8+ kì thi THPT Quốc gia môn Ngữ Văn Để có được kết quả học tập tốt môn Văn và có cách làm bài văn nghị luận văn học lớp 11 để đạt điểm số cao các em phải có được bộ tài liệu hướng dẫn học tập. Cuốn sách Đột phá 8+ kì thi THPT Quốc gia môn Ngữ Văn Có đầy đủ kiến thức của ba lớp 10, 11, 12. Đúng theo định hướng kiến thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong đó, trọng tâm là nội dung kiến thức lớp 12. Kiến thức được trình bày bám sát yêu cầu của đề thi THPT quốc gia môn Ngữ văn. Bao gồm chuyên đề Đọc hiểu, Nghị luận xã hội và Đọc hiểu tác phẩm văn học. Mỗi cuốn sách còn kèm theo VIDEO bài giảng. Nhằm khơi gợi cảm xúc học tập, giải đáp những vấn đề mà các em thường vướng mắc. Nhóm Facebook hỗ trợ học tập 24/7 giải đáp những thắc mắc trong quá trình đọc và làm bài tập. Hệ thống thi thử trực tuyến CCTest với kiểu đề chuẩn định hướng của Bộ giáo dục. Xem thêm “HIỂU SÂU” CÁCH LÀM MỘT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI TRONG ĐỀ THI THPT QUỐC GIA Mở bài quá dài dễ gây mất cân đối với bài văn, còn nếu mở bài quá ngắn sẽ không diễn đạt được hết ý. Một mở bài hay là mở bài ngắn gọn, súc tích, nêu rõ được nội dung vấn đề và đảm bảo tính sáng mở bài văn nghị luận sao để đáp ứng được những tiêu chí trên; Mở bài sao cho đúng; sao để gây ấn tượng. Các em hãy cùng tham khảo 5 cách mở bài dưới đâyXem thêmPhân tích chi tiết đề minh họa 2021 và chiến thuật luyện đề 7,8,9+ Cách vận dụng những câu lí luận văn học dùng làm văn nghị luậnMở bài văn nghị luận theo lối đối lập Mở bài theo lối đối lập tức là các em nêu một vấn đề đối lập, từ đó làm thế bắc cầu để nêu lên vấn đề mà mình cần phân tích. Từ ví dụ dưới đây, các em có thể lên dàn ý bài văn nghị luận theo lối đối lập“Trong các tác phẩm văn học Việt Nam, chúng ta đã từng gặp không ít những người phụ nữ có số phận bi thương. Nhưng khi tiếp cận với dòng văn học cách mạng, vẫn những người phụ nữ ấy nhưng ta lại thấy một hình ảnh rất khác. Không cam chịu số phận; những người phụ nữ đã phản kháng, trỗi dậy để làm chủ cuộc đời chính mình. Một trong số đó là nhân vật…. của nhà văn/nhà thơ…” Mở bài theo kiểu đối lập áp dụng cho dạng đề bài phân tích nhân vật trong tác lối đối lập này, các em có thể áp dụng cho dạng đề bài phân tích nhân vật trong tác phẩm. Ví dụ với các tác phẩm như Vợ nhặt; Chiếc thuyền ngoài xa; Vợ chồng A - Phủ…Mở bài văn nghị luận theo lối quy nạp Nhiệm vụ của mở bài đó là nêu nội dung vấn đề để phần thân bài phân tích và xử lý vấn đề. Nếu chọn cách mở bài theo lối quy nạp, các em có thể triển khai theo mở bài mẫu dưới đây“Thời gian luôn không ngừng chuyển động. Chúng ta chỉ sống một lần trên đời với tuổi thọ luôn là một con số hữu hạn. Nhưng có một thứ luôn tồn tại song song cùng thời gian đó là thơ; là văn; là những tác phẩm nghệ thuật đích thực. … của nhà văn/ nhà thơ… là một trong số những tác phẩm nghệ thuật như vậy”. Mở bài theo lối quy nạp này phù hợp với đề bài yêu cầu phân tích đoạn trích; với trích đoạn cho bài văn nghị luận theo cách gián tiếp Đây là cách mở bài đi từ xa tới gần, các em nêu các ý liên quan tới vấn đề. Sau đó, đề cập đến vấn đề cần phân tích. Cấu trúc bài văn nghị luận xã hội phần mở bài theo cách gián tiếp, cụ thể như sau“Để xây dựng được một nhân vật có sức lay động, chiếm trọn trái tim người đọc là một điều vô cùng khó khăn. Thế nhưng, nhà văn/nhà thơ… lại hoàn toàn làm được điều đó. Hình ảnh nhân vật… trong tác phẩm của ông đã ghi dấu ấn đậm sâu trong lòng người đọc”.Mở bài theo cách dán tiếp này thường được áp dụng với dạng đề bài yêu cầu phân tích nhân vật trong các tác phẩm văn học. Mở bài theo cách dán tiếp này thường được áp dụng với dạng đề bài yêu cầu phân tích nhân vật trong các tác phẩm văn bài văn nghị luận theo lối tương liên Mở bài theo lối tương liên, tức là tìm một vấn đề tương tự để làm cầu nối nêu ra vấn đề cần phân tích.“Đại văn hào Anderen đã từng nói rằng “Không có câu chuyện cổ tích nào đẹp bằng chính cuộc sống viết ra”. Hiện thực cuộc sống được xem là cái nền cho những cảm hứng nghệ thuật chắp cánh và đâm chồi. Chính vì vậy, bức tranh hiện thực cuộc sống; con người trong tác phẩm… của nhà văn/ nhà thơ gây ấn tượng đặc biệt sâu đậm trong lòng người đọc…”Và nhân vật… được phác họa như….”Cách mở bài văn nghị luận theo lối tương liên phù hợp với các dạng đề bài phân tích nhân vật trong tác phẩm văn bài văn nghị luận theo cách trực tiếpRất rõ ràng, mở bài theo cách trực tiếp nghĩa là các em đi thẳng vào nội dung của vấn đề cần bàn luận và phân tích trong bài viết. Một ví dụ về mở bài theo cách trực tiếp“Nếu là con chim chiếc lá Thì chim phải hót, lá phải xanh Lẽ nào vay mà không có trả Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mìnhMột nhà thơ đã từng viết như vậy song chỉ đến khi đọc tác phẩm… của nhà văn/ nhà thơ…, tiếp xúc với các nhân vật trong tác phẩm; đặc biệt là nhân vật… ta mới cảm nhận sâu sắc hơn về lẽ cho và nhận trong đời”.Mở bài theo cách trực tiếp là đi thẳng vào nội dung của vấn đề cần bàn luận và phân tích trong bài viết cùng chuyên mụcCách làm kết bài bài nghị luận xã hội hay đạt điểm tối đa Cách làm một bài nghị luận xã hội hay, ấn tượng ngay qua dẫn chứng Để đạt được điểm tối đa trong bài văn nghị luận 6 điểm; ngoài mở bài ấn tượng các em cần phải lên dàn ý chi tiết với thân bài phân tích nội dung vấn đề; phần kết bài tổng kết được nội dung vấn đề. Bài viết cần phân tích đủ ý; đảm bảo tính sáng tạo; lôi cuốn người đọc. Và để làm tốt điều này; các em nên tham khảo thêm thật nhiều bài viết để biết cách triển khai cấu trúc và dàn em hãy liên lạc với chúng tôi theo địa chỉ dưới đây để nhận được tư vấn chi tiết về sách tham khảoSách CCBook - Đọc là đỗĐịa chỉ Số 10, Dương Quảng Hàm, Cầu Giấy, Hà NộiHoline [email protected]Nguồn I. TÌM HIỂU CHUNG VỀ NGHỊ LUẬN VĂN HỌC 1. Khái niệm Nghị luận văn học là dạng văn bản dùng để bày tỏ sự cảm thụ tác phẩm văn học theo suy nghĩ của cá nhân, là những lý lẽ để đánh giá, phân tích, bàn bạc về vấn đề thuộc lĩnh vực văn học để khám phá thế giới nội tâm của tác giả, đồng thời tìm ra những giá trị thuyết phục người khác nghe theo quan điểm, ý kiến cá nhân của mình. 2. Một số yêu cầu chung cần nắm khi viết một bài văn nghị luận văn học Tìm hiểu tác giả, hoàn cảnh sáng tác, năm tháng tác phẩm ra đời. Tìm hiểu tâm tư tình cảm tác giả. Các vấn đề bàn luận là các vấn đề bàn bạc về văn học, có thể là tác giả, tác phẩm, ý kiến nhận định về tác phẩm, nhân vật trong tác phẩm. Đối với thơ thì cần chú ý đến hình thức như nhịp điệu, cách gieo vần, cấu trúc, nghệ thuật sử dụng ngôn từ… Lưu ý nhiều đến tính thẩm mỹ trong tác phẩm. Đối với tác phẩm văn xuôi thì chú ý đến cốt truyện, nhân vật, tình tiết, hình tượng điển hình, tình huống truyện. Cần khai thác nội dung hiện thực và nội dung tư tưởng của tác phẩm, thông điệp của tác giả. Các dẫn chứng cần chính xác, chọn lọc. 3. Tìm hiểu đề Tìm hiểu đề bao gồm tìm ý và lập dàn ý. Đây là khâu quan trọng để xác định Muốn làm tốt bài văn nghị luận cần phải nắm vững những kĩ năng phân tích theo trình tự bước định hướng, lập dàn ý, tạo văn bản và kiểm tra. II. CÁC BƯỚC XÂY DỰNG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC 1. Bước định hướng Trước khi làm bài, cần tìm hiểu về nội dung, yêu cầu của đề bài, định hướng xây dựng văn định hướng là khâu rất quan trọng trong bài văn nghị luận văn học. Định hướng đúng sẽ tránh viết sai thể loại, lạc đề. Vì thế cần phải đọc kỹ để và xác định Thể loại Nội dung Giới hạn đề Yêu cầu phụ. Thông thường thì sẽ có hai dạng đề bài với dạng đề nổi thì chúng ta sẽ dễ dàng nhận biết được trên câu chữ, cần gạch chân các từ khóa để dễ thực hiện bài viết. Đối với đề chìm thì các cần nghiên cứu kỹ nội dung ẩn ý của tác phẩm, dụng ý nghệ thuật của tác giả, chủ đề của tác phẩm mà xác định mục tiêu đề bài. 2. Bước lập đề cương Cần xác định và tái hiện lại kiến thức những giá trị về nội dung của tác phẩm. Nội dung cơ bản tìm ý Ở bước này chúng ta cần tái hiện lại kiến thức những giá trị về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm đó. Bố cục của bài văn lập dàn ý Sắp xếp các ý theo trình tự hợp lý từ ý lớn đến ý nhỏ, nghệ thuật, nội dung. Sau khi tìm được ý, cần phác họa ra dàn ý sơ lược và sau đó triển khai thành dàn ý chi tiết. 3. Bước tạo văn bản Trên cơ sở đề cương đã được lập, bắt đầu thực hiện việc tạo văn bản. Đây là khâu quan trọng nhất. Cần lưu ý một số vấn đề sau đây Đây là một văn bản thuộc phong cách ngôn ngữ văn bản chính luận nên cần lưu ý về đặc điểm chung và đặc điểm về cách thức diễn đạt; Thực hiện theo bố cục ba phần mở bài, thân bài, kết bài khái quát – phân tích – tổng hợp; Cần lưu ý về thể loại của tác phẩm để chọn trình tự hợp lý + Đối với loại tự sự cần chú ý phân tích nhiều đến nội dung, cốt truyện, nhân vật, tình huống truyện. Khi phân tích cần tách nội dung và nghệ thuật riêng nội dung trước rồi đến nghệ thuật sau. + Đối vơí loại trữ tình cần lưu ý các phép biểu hiện tình cảm cảm xúc, hình ảnh nhịp điệu. Phân tích nghệ thuật gắn liền với nội dung. Cần liên kết các câu, đoạn mạch lạc hợp lý. 4. Bước kiểm tra Viết xong đoạn văn nào, ý nào nên kiểm tra lại. Cần dành 5 phút cuối đọc lại toàn bộ bài viết, sữa lỗi chính tả, dấu câu. III. CẤU TRÚC BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC 1. Cấu trúc phần mở bài Cách 1 Giới thiệu tác giả Hoàn cảnh sáng tác Chủ đề và đại ý tác phẩm Trích đề, nêu nhận xét chung Ví dụ Xuất hiện trên thi đàn Việt Nam vào đầu thế kỷ XIX, Bà Huyện Thanh Quan đã đi vào lòng người bằng nét bút trang nhã, điêu luyện. Bà làm thơ không nhiều nhưng mỗi bài thơ là một tuyệt bút. Trên đường từ Thăng Lengthy vào kinh đô Huế nhậm chức, bà đã dừng chân trên đỉnh Đèo Ngang, xúc cảnh sinh tình trước cảnh quan thiên nhiên trong nỗi buồn sâu lắng, bài thơ Qua Đèo Ngang ra đời miêu tả cảnh vật đồng thời còn bày tỏ mối u hoài về thời thế. Bài thơ đã khắc tạc tên tuổi của bà vào lịch sử thi ca. Cách 2 Chọn những câu thơ có nội dung phù hợp với tác phẩm để dẫn dắt vào đề Giới thiệu tác giả Hoàn cảnh sáng tác Chủ đề và đại ý tác phẩm Trích đề, nêu nhận xét chung Ví dụ “Chao ôi mong nhớ ôi mong nhớ ! Một cánh chim thu lạc cuối ngàn” Chế lan Viên Đi về đâu hỡi cánh chim lẻ loi kia giữa chiều thu giăng mắc? Tự bao giờ, mùa thu thường mang đến cho các thi nhân nỗi buồn man mác sâu kín, khơi gợi nỗi nhớ nhung xa vắng. Trước cái se lạnh của đất trời, lãng phất lá vàng rơi nơi vùng quê chiêm trũng đã lay động tâm hồn cụ Tam nguyên Yên Đổ để những ý thơ cất lên như những tiếng tơ lòng thể hiện mối u hoài trước thời thế. Nguyễn Khuyến được mệnh danh là thi sĩ của mùa thu, của làng quê Việt Nam. Bài thơ Thu điếu ra đời miêu tả cảnh sắc mùa thu ở vùng nông thôn Bắc bộ, qua đó bày tỏ tâm sự u hoài sâu kín. Bài thơ là một tuyệt sắc về mùa thu trong văn học Việt Nam. Cách 3 Mượn nội dung, tiêu đề để dẫn dắt vào đề Giới thiệu tác giả Hoàn cảnh sáng tác Chủ đề và đại ý tác phẩm Trích đề, nêu nhận xét chung Ví dụ Năm tháng rồi sẽ qua đi theo quy luật nghiệt ngã của thời gian, track có một điều vẫn đọng mãi trong mọi người về một thời để nhớ, một thời không thể nào quên. Vâng! Đó là những năm tháng đầy đau thương mà anh dũng trong cuộc chiến đấu chống Mỹ vĩ đại. Khí thế hăm hở cả nước ra trận đã thổi vào hồn thơ Phạm Tiến Duật như thứ ánh sáng chói chang như từng cơn lộng gió để “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” ra đời khắc họa hình ảnh người chiến sĩ lái xe gan dạ dũng trên tuyến lửa Trường Sơn. Đặc biệt qua ba khổ đầu “Không có kính không phải vì xe không có kính Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi … Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lắm cười ha ha …” Đoạn trích ca ngợi vẻ đẹp của người lính, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng. * LƯU Ý VỀ VIỆC TRÍCH ĐỀ Đối với bài thơ ngắn hoặc đoạn trích khoảng dưới eight câu các em cần chép nguyên bài thơ hoặc đoạn trích. Tuy nhiên khi phân tích đoạn trích trong phần mở bài ngoài việc giới thiệu chung tác phẩm cần phải giới thiệu nội dung đoạn trích xem ví dụ phần mở bài theo cách 3. Đối với bài thơ dài, phần trích đề chỉ nên giới thiệu câu đầu và câu cuối. Ví dụ trích đề khi phân tích bài thơ Đồng chí mở đầu bằng hoàn cảnh xuất thân của người lính “Quê hương anh nước mặn đồng chua” Và khép lại trong hình ảnh đầy lãng mạn “Đầu súng trăng treo”. Đối với truyện văn xuôi tự sự thì không trích đề. 2. Cấu trúc đoạn văn phần thân bài Đoạn văn phần thân bài trong bài phân tích thường được sắp xếp theo trình tự khái quát – phân tích – tổng hợp. Đối với thể loại trữ tình có thể được dựng đoạn theo cách sau đây Câu mở đoạn khái quát Mượn một nét nghệ thuật để dẫn đến nội dung khái quát hoặc giới thiệu ý chung của câu thơ, đoạn thơ, đoạn văn. Trích dẫn câu thơ, đoạn thơ, đoạn văn. Phân tích Giải thích từ ngữ, câu Nghệ thuật giọng điệu, không gian, thời gian, từ ngữ, hình ảnh, phép tu từ… và tác dụng để làm rõ nội dung Nội dung diễn đạt Liên hệ tác giả, hoàn cảnh xã hội Liên hệ so sánh văn học, cảm xúc của người phân tích. Câu kết đoạn và chuyển ý tổng hợp * LƯU Ý KHI VIẾT PHẦN THÂN BÀI Trong quá trình phân tích trình tự có thể thay đổi theo dụng ý riêng của người viết và không nhất thiết đoạn nào cũng dựng như mẫu trên mà có biến hóa cho sinh động. Thông thường phần đầu tiên của thân bài nên giới thiệu về hoàn cảnh xã hội. Ví dụ khi phân tích bài thơ Đồng chí – Chính Hữu thì phần đầu tiên của thân bài cần liên hệ hoàn cảnh nước ta sau cách mạng tháng tám 1945. Sau khi giới thiệu hoàn cảnh xã hội đương thời cần phân tích thêm về tiêu đề bài thơ. Phần cuối cùng của thân bài cần liên hệ giá trị tư tưởng hay ý nghĩa thực tiễn qua bài học. Sau đây là cấu trúc chung của phần thân bài Hoàn cảnh xã hội Phân tích theo bố cục từng phần Đối với thơ kết hợp nghệ thuật và nội dung chú ý nhiều đến sắc thái biểu cảm. Đối với truyện chủ yếu phân tích nội dung hiện thực và nội dung tư tưởng rồi sau đó mới phân tích nghệ thuật mỗi nội dung dựng thành đoạn văn riêng, sau đó dựng đoạn văn phân tích nghệ thuật. Giá trị tư tưởng, liên hệ, đối chiếu với hiện thực cuộc sống. ĐOẠN VĂN MINH HỌA CHO CÁCH DỰNG ĐOẠN Ví dụ 1 Đoạn văn phân tích cặp câu đề trong bài Thu điếu – Nguyễn Khuyến Không chọn cho mình một dòng sông yên ả xuôi nguồn ra bể lớn, một mặt hồ lung linh sắc biếc của mây trời, không gian thu của Nguyễn Khuyến là làng quê chiêm trũng với chiếc ao bé nhỏ quen thuộc “Ao thu lạnh lẽo nước trong veo, Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.” Chiếc ao bé nhỏ của làng quê trong thành ngữ “ao tù nước đọng” chật chội kia bỗng trở nên thanh khiết trong sắc màu thu về của cụ Tam nguyên . Ngữ “ao thu” là sự kết hợp độc đáo không gian và thời gian. Thời gian ở đây không là một khoảng khắc thu, một ngày thu, mà là cả một mùa thu lắng đọng trong chiếc ao bình dị. Sự khám phá độc đáo ở chỗ nhà thơ đã mặc chiếc áo thu diệu kì để làn ao trở thành “trong veo” như chiếc gương của thiên nhiên thâu cả mảng trời xanh biếc, đám mây trắng hửng hờ, và cả bóng dáng co ro của con người trong chiếc thuyền câu. Sắc trời thu, mặt ao thu, con thuyền câu, người câu hài hòa trong bức tranh thơ, track lại man mác sắc màu thu luống u buồn .Mùa thu với làn gió heo might se se lạnh vừa đủ tiễn đưa cái oi ả của mùa hè nhưng sao thi nhân nghe như thấm lạnh cả đất trời, cả hồn người. Làn gió thu muôn đời vô hình kia sao lại “lạnh lẽo” đến tê lòng hay là cái lạnh từ nỗi buồn thương nơi thẩm đáy lòng thi nhân đã lan tỏa, thấm sâu vào ngàn cây ngọn cỏ, vào hơi thở của đất trời, thấm lạnh vào hồn người câu đang co ro trên con thuyền bé “tẻo teo”. Ngôn ngữ thật cô đọng, độc đáo vần “eo” trong “lạnh lẽo”, “trong veo”, “tẻo teo” nhưng chắt lọc cả không gian mênh mông vào một phạm vi bé nhỏ cô tịch. Người ngồi câu không ngồi trên bờ, mặc dù chiếc ao vốn nhỏ. Bởi lẽ ngồi trên bờ thì dẫu sao cũng còn có bờ đất bụi cỏ làm điểm tựa. Hơn nữa ngồi trên bờ thì tầm nhìn bị hạn chế vì chỉ nhìn về một phía. Nhà thơ đã đặt người ngồi câu trên chiếc thuyền thúng bé nhỏ đẩy ra giữa mặt ao, giữa khoảng không bé nhỏ vắng lặng để mở rộng tầm nhìn về bốn phía, để người ngồi câu mới cảm nhận được hương thu, sắc thu, tiếng thu, và cả nỗi cô đơn giữa mùa thu của chính mình. Đọc câu thơ Nguyễn khuyến sao không khỏi nhớ đến Vũ Đình Liên “Làn gió heo might xa hiu hắt Lạnh lùng chẳng biết tiễn đưa ai” Vẻ lạnh lùng của ngọn gió vô tình khơi gợi nỗi cô đơn hoang trống, còn làn gió “lạnh lẽo” của Nguyễn khuyến cứ quặn thắt lòng người, trăn trở nỗi đau đời quay quắt. Nguyễn Văn Thành Ví dụ 2 Đoạn văn trong nghị luận Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng “Lần đầu tiên, khi không ai ngờ tới, Thu cất tiếng gọi ba. Đó là tiếng kêu như tiếng xé, xé không khí và xé cả ruột gan mọi người, nghe thật xót xa. Đó là tiếng ba Thu đã kìm nén bao năm nay. Tiếng ba như vỡ tung ra từ đáy lòng nó. Và đau đớn thay, đây là tiếng gọi ba đầu tiên cũng là tiếng gọi cuối cùng trong cuộc đời cô bé. Sau tiếng gọi ba là một loạt những hành động “nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một con sóc, nó nhảy thót lên, giang hay tay ôm chặt lấy cổ ba nó rồi nó hôn ba nó cùng khắp, hôn cả vết thẹo dài trên má của ba”. Tất cả những hành động đó đều biểu hiện một tình cảm ruột thịt nồng nàn là nỗi mong nhớ bùng lên thật mãnh liệt, hối hả, cuống quýt có xen lẫn sự hối hận. Và khi nghe ông Sáu nói “Thôi, ba đi nghe con”, nó đã thét lên “Không!” rồi “hai tay xiết chặt cổ ba nó, giang cả hai chân câu chặt lấy ba, đôi vai nhỏ bé rung rung”, bé Thu khóc. Đó là tiếng khóc của sự xót xa ân hận vì lỗi lầm của mình, vì thương ba đau khổ. Khi hiểu ra mọi lẽ, khi nhận ra cha thì đã quá muộn. Do đó tất cả mọi hành động của Thu đối với cha như muốn đền bù những hụt hẫng đã qua. Chứng kiến những biểu hiện tình cảm ấy, trong cảnh ngộ cha con ông Sáu phải chia tay, có người không cầm được nước mắt. Riêng bác Ba – người kể chuyện cảm thấy như có bàn tay cứ nắm lấy trái tim mình. Nhà văn viết không nhiều, chỉ bằng một nét chấm phá đó thôi nhưng đủ cho ta xúc động trước nỗi niềm và tâm trạng của nhân vật.” Nguyễn Huyền Nga 3. Cấu trúc đoạn văn phần kết bài Phần kết bài là cả một nghệ thuật. Làm sao đọng lại trong lòng người đọc những cảm xúc sâu lắng. Cấu trúc thường là Tổng hợp đánh giá chung về nghệ thuật và nội dung, hình thành kết luận quan trọng. Cảm nghĩ chung của người phân tích. Để kết bài cho hay, các em có thể chọn hai câu thơ thật hay, thật phù hợp để kết bài tạo ấn tượng. Ví dụ viết phần kết bài phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ – Thanh Hải Lời thơ giản dị chân thành, tứ thơ sâu lắng trong nhịp thơ nhẹ nhàng êm ái như tiếng lòng của Thanh Hải trang trải trước thiên nhiên, con người, cuộc sống. Bài thơ thể hiện quan niệm sống đẹp, sống là cống hiến cho cuộc đời, cho quê hương. Tấm chân tình đôn hậu, bình dị mà thiết tha yêu cuộc sống ấy sẽ đọng mãi trong lòng mọi người chúng ta biết bao nghĩ suy và chúng ta phải làm một “Mùa xuân nho nhỏ” để góp phần đưa “Tổ Quốc bay lên bát ngát mùa xuân” Lê Anh Xuân. Để viết bài văn hoàn chỉnh cần chú ý thời gian làm bài. Cố gắng tính toán thời gian hợp lý sau cho bài làm văn phải đảm bảo đủ Three phần mở bài – thân bài – kết bài. Thông thường phần mở bài và kết bài mỗi phần tối đa 1/5 thời gian cho phép. Phần thân bài từ 3/5 đến 3/Four thời gian. Phải tận dụng hết thời gian được phép, tránh làm bài xong quá sớm hoặc không đủ thời gian bài làm dang dở. Trên đây là một số gợi ý làm văn nghị luận văn học. Chúc các bạn làm bài hiệu quả. Biên soạn Vũ Thị Hoàng Oanh

cách làm một bài văn nghị luận văn học